Bartın Kurucaşile: Karadeniz'in ahşap tekne kıyısı

Kurucaşile nerede? İlçe hakkında temel bilgiler

Kurucaşile, Batı Karadeniz sahilinde, Zeytin ve Sandal burunlarıyla sınırlanan bir kıyı ilçesidir. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Bartın merkez, batısında Amasra, doğusunda ise Kastamonu'nun Cide ilçesi yer alır. İlçe merkezinin denizden yüksekliği yalnızca 13 metredir; buna karşılık ilçe sınırları içindeki rakım, Küre Dağları'nın uzantısı olan Karadağ, Kayaardı ve Karsaduran dağlarıyla 1.500 metreye kadar çıkar. Yüzölçümünün yaklaşık yüzde kırkı ormanla kaplıdır ve tarım alanı yok denecek kadar azdır.

Bu coğrafya, ilçenin kimliğini doğrudan belirlemiş: geçim tarımdan değil denizden ve ormandan gelmiş. Kestane ormanları tekne ustasına hammadde, dar koylar ise tersaneye yer sağlamış. İlçenin en bilinen yerleşimi, antik Kromna kentinin merkezi olan Bartın Kurucaşile Tekkeönü'dür.

Bağlı olduğu il

Bartın

Bölge

Batı Karadeniz

Bartın il merkezine uzaklık

52 km

Amasra'ya uzaklık

Yaklaşık 22 km

Komşuları

Amasra, Bartın merkez, Cide (Kastamonu)

Yüzölçümü

Yaklaşık 152 km², yüzde 40'ı orman

Rakım

Merkez 13 m, ilçe genelinde 1.500 m'ye kadar

Nüfus

Yaklaşık 6.300 (Bartın'ın en az nüfuslu ilçesi)

Posta kodu

74500

Plaka / alan kodu

74 / 0378

Kurucaşile'ye nasıl gidilir?

İlçeye ulaşım, Karadeniz kıyısını izleyen 010 numaralı devlet yolu üzerinden sağlanır. Bu yol 1965'te Devlet Karayolları tarafından açılmış, 1974'te asfaltlanmıştır ve güzergâhında on bir köy bulunur. Bartın il merkezinden 52 kilometrelik bu hat dar, aşırı virajlı ve iniş çıkışlıdır; bu nedenle sürüş süresi mesafeye göre uzundur ve yolculuğun kendisi manzaralı ama yorucudur.

Amasra üzerinden gelenler için mesafe yaklaşık 22 kilometreye iner ve kıyı yolu boyunca birden çok seyir durağı vardır. Toplu taşıma kullananlar Bartın otogarından ilçeye giden minibüs seferlerinden yararlanabilir; köyler arası ulaşım dolmuşlarla sağlanır ve saatleri mevsime göre değiştiği için önceden sorulmalıdır. Bölgeye en yakın havalimanı Zonguldak Havalimanı'dır.

Ne zaman gitmeli?

İlçede tipik Karadeniz iklimi görülür: kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar ılık ve yağışlıdır. Deniz ve gezi için en uygun dönem mayıs ile eylül arasıdır. Temmuz ayı, ilçedeki Ahşap Tekne ve Yat Festivali nedeniyle en hareketli dönemdir. Karadeniz'in değişken havası düşünülerek, dalgalı günlerde Tekkeönü gibi burunlarla korunan koyların tercih edilmesi önerilir.

Kurucaşile'de gezilecek yerler

İlçe, birbirine kıyı yoluyla bağlı bir dizi koy ve yerleşimden oluşur. Kalabalıktan uzak kalmış bu duraklar, tek başlarına küçük ama birlikte bir günlük rota kurar. En çok bilinen üçü kıyıda, biri iç kesimdedir.

Tekkeönü ve Hisar Kalesi

İlçe merkezinin 8 kilometre batısındaki Tekkeönü, antik Kromna kentinin merkezidir. Denize uzanan andezit burun üzerinde Hisar Kalesi'nin sur duvarları, anakayaya oyulmuş üç sarnıç, denize inen bir mahzen galerisi ve yedi kaya kuyusu görülür. Aynı koyda üç yüz metrelik doğal kumsal ve hâlâ çalışan tekne atölyeleri yürüyüş mesafesindedir.

Kapısuyu, Çambu ve Karaman kıyıları

Kurucaşile merkezin doğusunda kalan Kapısuyu, uzun sahil şeridi ve açık deniz manzarasıyla bilinir; aynı zamanda ilçedeki üç tekne üretim merkezinden biridir. Çambu Koyu ile Gökçekale kıyısı daha küçük, doğal kalmış duraklardır. Bartın–Kurucaşile yolu üzerinde, ilçe merkezine 17 kilometre uzaklıktaki Karaman ise iki yüz metrelik kumsalı ve sığ deniziyle çevre halkının yaz aylarında tercih ettiği plajlardan biridir. Karaman köyü ayrıca yörenin bilinen ürünü taş saçın üretim yeridir.

Göldere Şelalesi

Kıyıdan içeriye, ormanla kaplı yamaçlara doğru çıkıldığında ulaşılan Göldere Şelalesi, ilçenin denizden uzak tek popüler durağıdır. İlçenin yüzde kırkını kaplayan kestane ve çam ormanının içindeki bu nokta, kıyı rotasına serinletici bir mola ekler.

• Antik kent Tekkeönü (Hisar)
• Doğu kıyısı Kapısuyu
• Plaj Karaman
• İç kesim Göldere Şelalesi

Kurucaşile'de ahşap tekne ve yat yapımı

Kurucaşile'yi diğer Karadeniz kasabalarından ayıran şey, yüzyıllardır kesintisiz süren bir zanaattır. Bartın kıyısı, Osmanlı donanmasının Karadeniz'deki başlıca gemi inşa merkezlerinden biriydi; 1650 tarihli bir fermanda Bartın, Sinop, Samsun ve Varna'da kalyon ve burtun sınıfı otuza yakın geminin yapımı emredilmişti. Evliya Çelebi de 17. yüzyıl ortasındaki Karadeniz gezisinde yörede kalyon tarzı gemiler inşa edildiğini ve başkente kereste gönderildiğini anlatır.

Üretim bugün üç kıyıda yoğunlaşıyor: ilçe merkezi, Tekkeönü ve Kapısuyu. Ana malzeme, suya dayanıklılığı nedeniyle tercih edilen kestane ağacıdır; yanında çam ve meşe kullanılır. On iki metrenin altındaki teknelerin kalıpları ustanın elinde hazırdır, daha büyük yatlarda mühendis çizimi devreye girer. Tamamlanan on beş, yirmi bir ve yirmi dört metrelik tekneler yüzyıllardır olduğu gibi kızak yöntemiyle denize indirilir; küçük olanlar karayoluyla sahiplerine ulaştırılır.

Ustaların dilinde bu iş marangozluk değildir: yörede tekne yapan kişiye kayık mimarı ya da kısaca mimar denir. Türkiye'de ahşap gemi yapımının 1980 ve 1990'lı yıllarda fiberglas ve çelik gövde karşısında büyük ölçüde durduğu dönemde bile Kurucaşile'de usta çırak zinciri kopmadı. Geleneği kurumsallaştıran iki adım öne çıkıyor: 1997'de açılan ve Türkiye'de bu alandaki ilk okul olan Kurucaşile Anadolu Ahşap Yat İnşa Meslek Lisesi ile Tekkeönü'nde kooperatif öncülüğünde ve Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı desteğiyle kurulan modern prefabrik atölye alanı.

Atölyeler çalışan iş yerleridir. Yapım aşamasındaki tekneler kıyıdan görülebilir; içeriye girmek ve fotoğraf çekmek için ustalardan izin istenmesi beklenir. Hediyelik olarak atölyelerden el yapımı ahşap tekne maketleri alınabilir.

Kurucaşile Ahşap Tekne ve Yat Festivali

İlçede her yıl temmuz ayında Ahşap Tekne ve Yat Festivali düzenlenir. Festival, yüzyıllık zanaatı yalnızca sergilemekle kalmaz, kıyının gündelik hayatını da bir haftalığına dönüştürür: tekne yarışları, bayrağa tırmanma ve yüzme yarışmaları ile akşam konserleri programın değişmeyen parçalarıdır. İlçeyi en kalabalık gördüğü dönem budur; konaklama arayanların erken davranması gerekir. Festival tarihleri yıla göre değiştiği için Kurucaşile Belediyesi'nin duyurularının takip edilmesi yerinde olur.

Kurucaşile'nin tarihi: antik Kromna'dan bugüne

İlçenin yerleşim geçmişi üç bin yıla yaklaşır. Bu geçmişte önce Pala ve Kaşka toplulukları, ardından Fenikeli, Miletoslu ve Megaralı denizciler görülür. Bugünkü Tekkeönü kıyısında kurulan Kromna, Homeros'un İlyada'sındaki Troya Kataloğu'nda Paflagonya kentleri arasında sayılan bir liman kentiydi ve kendi darphanesinde gümüş sikke basıyordu.

MÖ 300 dolaylarında Kraliçe Amastris, Sesamos, Kytoros, Kromna ve Tios'u birleştirerek bugünkü Amasra'yı kurdu; Kromna bu yeni kentin çekirdeğinde kaldı. Roma ve Bizans dönemlerinde küçük ama işlek bir kıyı yerleşimi olarak süren bölge, Ceneviz etkisinin ardından Kutalmışoğlu Süleyman Bey'in komutanı Karatekin ile Türk hâkimiyetine girdi. 1395'te Yıldırım Bayezid yöreyi Candaroğulları'ndan alarak Osmanlı topraklarına kattı. Antik kentin ayrıntılı tarihçesi, sikkeleri ve kaynakları için Kromna antik kenti sayfasına bakabilirsiniz.

Kurucaşile hakkında sık sorulan sorular

Devamı