Tekkeönü: Bartın Kurucaşile'nin antik liman koyu

Tekkeönü nerede? Bartın ve Kurucaşile'ye mesafesi

Tekkeönü, Batı Karadeniz kıyısında, Bartın Kurucaşile ilçe merkezinin yaklaşık 8 kilometre batısındadır. Küre Dağları'nın denize paralel indiği bu kıyı şeridinde yerleşim, doğal bir koy ile denize doğru uzanan kayalık bir burnun buluştuğu noktaya kurulmuştur. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ormanla kaplı yamaçlar bulunur; ilçe merkezine ve Amasra'ya bağlantı, 1965'te açılan ve 1974'te asfaltlanan 010 numaralı kıyı yolu üzerinden sağlanır.

Yerleşim, resmî harita ve adres kayıtlarında Hisar ya da Hisarköy adıyla görünür. Kalenin yükseldiği kayalık kesim yöre halkı arasında At Uçurumu ve Gelin Uçurumu diye anılır. Antik dönemde buranın adı Kromna'ydı ve kent, Homeros'un İlyada'sında Paflagonya kentleri arasında sayılıyordu.

Bağlı olduğu ilçe

Kurucaşile, Bartın

Kurucaşile ilçe merkezi

Yaklaşık 8 km batı

Bartın il merkezi

Yaklaşık 60 km (Kurucaşile üzerinden)

Amasra

Yaklaşık 15 km batı

Harita adı

Hisarköy, Kurucaşile / Bartın

Koordinat

41.829675 K, 32.670731 D

Posta kodu

74500

Antik adı

Kromna (Cromna, Κρῶμνα)

Tekkeönü'ye nasıl gidilir?

Tekkeönü'ye ulaşım tek bir hat üzerinden, Karadeniz kıyısını izleyen 010 numaralı devlet yolundan sağlanır. Bartın merkezden gelenler önce Kurucaşile yönünü izler; ilçe merkezine 52 kilometrelik bu yol dar, virajlı ve iniş çıkışlıdır, bu yüzden mesafenin kısalığına rağmen sürüş süresi bir saati aşabilir. Kurucaşile'den sonra Amasra yönüne dönülerek yaklaşık 8 kilometre batıya devam edilir ve tabelalı sapaktan koya inilir.

Amasra tarafından gelenler için güzergâh daha kısadır: kıyı yolu boyunca doğuya, Kurucaşile yönüne yaklaşık 15 kilometre gidildiğinde Tekkeönü sapağına varılır. Toplu taşımayla gelmek isteyenler Bartın otogarından Kurucaşile minibüslerini kullanabilir; ilçe merkezinden köylere giden dolmuşların saatleri mevsime göre değiştiği için önceden sorulması gerekir. Bölgeye en yakın havalimanı Zonguldak Havalimanı'dır.

Ne zaman gitmeli?

Karadeniz iklimi bölgede kışları soğuk ve yağışlı, yazları ılık ve yağışlı geçirir. Denize girmek ve atölyeleri gezmek için en uygun dönem mayıs ile eylül arasıdır; temmuzda Kurucaşile'de düzenlenen Ahşap Tekne ve Yat Festivali kıyıyı hareketlendirir. Dalgalı günlerde Tekkeönü gibi burunlarla korunan koyların tercih edilmesi önerilir.

Tekkeönü Plajı ve koyu

Koyun içinde yaklaşık üç yüz metre uzunluğunda doğal bir kumsal uzanır. Deniz kıyıya yakın kesimde sığ olduğu için yöre halkı yaz aylarında burayı tercih eder; batı ve doğudaki burunlar, kuzeyden gelen dalgaya karşı koya görece bir siperlik sağlar. Plaj ücretsizdir ve herhangi bir giriş düzenlemesi yoktur.

Kumsalın en belirgin özelliği, arkasındaki manzarayla kurduğu tezattır: bir yanda çam ve kestane ormanıyla kaplı yamaçlar, diğer yanda üzerinde kale kalıntıları taşıyan kayalık burun, kıyı boyunca ise iskeleti tamamlanmış ahşap tekneler. Yürüyüş mesafesindeki bu üç katman, Tekkeönü'yü çevredeki diğer koylardan ayırır.

Hisar Kalesi ve antik Kromna izleri

Tekkeönü'nün denize uzanan andezit burnu üzerinde Hisar Kalesi kalıntıları yükselir. Yaklaşık yirmi metrelik şevin üstünde, burnun güneydoğu ucundaki sur duvarları bugüne ulaşmıştır. Kalenin üst kesiminde anakayaya oyulmuş ve üzeri taş örgüyle tamamlanmış üç sarnıç bulunur; bunlara ek olarak kaleden denize inen bir mahzen galerisi ile çevreye dağılmış yedi kaya kuyusu görülür. Galerinin kuşatma dönemlerinde su temini ve gerektiğinde denize çıkış için, kuyuların ise erzak saklamak amacıyla kullanıldığı düşünülür. Galerinin deniz tarafındaki ağzı, modern liman inşaatı sırasında kapanmıştır.

Bu kalıntılar, Tekkeönü'nün antik Kromna kentinin merkezi kabul edilmesinin başlıca nedenidir. Antik coğrafyacıların Erythinoi ile Kytoros arasında tarif ettiği kent, Kraliçe Amastris'in MÖ 300 dolaylarında dört kıyı kentini birleştirerek kurduğu Amastris'in çekirdeğinde yer alıyordu. Yörede bulunan Amazon portreli sikkeler, yazıtlı taşlar ve sütun parçaları Amasra Müzesi'nde sergilenmektedir. Kentin tarihini, sikkelerini ve antik kaynaklardaki yerini Kromna antik kenti sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Tekkeönü'nde ahşap tekne atölyeleri

Kromna'nın liman kimliği kent adını kaybettikten sonra da sürdü. Tekkeönü, Kurucaşile merkez ve Kapısuyu ile birlikte Osmanlı donanmasının kalyon ihtiyacını karşılayan kıyı zincirinin parçasıydı; Evliya Çelebi 17. yüzyıl ortasındaki gezisinde yörede kalyon tarzı gemiler inşa edildiğini yazar. Bugün de kıyı boyunca sıralanan atölyelerde kestane, çam ve meşeden ahşap tekne ve yat üretimi devam ediyor.

Yörede tekne yapan ustaya kayık mimarı ya da kısaca mimar denir. On iki metrenin altındaki teknelerin kalıpları ustanın elinde hazırdır; daha büyük yatlarda mühendis çizimi devreye girer. Tamamlanan tekneler yüzyıllardır olduğu gibi kızak yöntemiyle denize indirilir. Tekkeönü'nde kooperatif öncülüğünde ve Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı desteğiyle kurulan modern prefabrik atölye alanı, zanaatın sürekliliği için atılmış en somut adımlardan biridir.

Atölyeler çalışan iş yerleridir: yapım aşamasındaki tekneler kıyıdan görülebilir, ancak içeriye girmek ve fotoğraf çekmek için ustalardan izin istenmesi beklenir. Zanaatın tarihini ve teknik ayrıntısını Kurucaşile ahşap tekne yapımı bölümünde ele aldık.

Tekkeönü çevresinde görülecek yerler

Tekkeönü, tek başına yarım günlük bir durak; çevresindeki koylarla birlikte ise bir günlük kıyı rotasına dönüşür. Aşağıdaki duraklar aynı kıyı yolunun üzerinde ya da kısa sapaklarındadır.

• İlçe merkezi Kurucaşile Limanı
• Doğu kıyısı Kapısuyu
• İç kesim Göldere Şelalesi
• Antik Sesamos Amasra

Tekkeönü hakkında sık sorulan sorular

Devamı